Νέο ΕΣΠΑ: Οι διαφοροποιήσεις με το παλιό-Τι ισχύει για τους δικαιούχους

Όπως αναφέρει ανακοίνωση του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, με τον νέο νόμο επιχειρείται ως πρωταρχικό μέλημα η αντιμετώπιση επιμέρους δυσλειτουργιών που εντοπίστηκαν κατά τις προηγούμενες προγραμματικές περιόδους, με την αξιοποίηση των ευκαιριών που αναδεικνύονται με τους νέους Κανονισμούς της ΕΕ. Βασικές επιδιώξεις του νόμου είναι η αποτελεσματική διάχυση των κοινοτικών πόρων, η ελαχιστοποίηση των καθυστερήσεων στις διαδικασίες παραγωγής έργων, η έγκαιρη ωρίμανση των έργων, η μείωση της γραφειοκρατίας, η αποτελεσματική αντιμετώπιση και εξυγίανση περιστατικών απάτης, αλλά και η εφαρμογή μιας συνεκτικής πολιτικής υποστήριξης ειδικών ομάδων δικαιούχων, δήμων ή μεγάλων δικαιούχων, σε συγκεκριμένους τομείς υλοποίησης δράσεων. Η αποτελεσματική εφαρμογή των διαδικασιών συναρτάται με την επιτυχή συνεργασία των δομών ΕΣΠΑ και των συναρμόδιων φορέων, η οποία διασφαλίζεται μέσω της δημιουργίας ειδικών θεματικών δικτύων συντονισμού και επικοινωνίας. Τέλος, στον παρόντα νόμο περιλαμβάνονται διατάξεις οι οποίες διευκολύνουν την ολοκλήρωση των δράσεων της προηγούμενης Προγραμματικής Περιόδου και την ομαλή μετάβαση από την τρέχουσα στη νέα προγραμματική περίοδο, με την επιτυχημένη λειτουργία όλων των αναδιαρθρωμένων και μη, υφιστάμενων και νέων δομών ΕΣΠΑ.

Με τον νέο νόμο πρέπει να σημειωθεί πως προκύπτουν σημαντικές διαφοροποιήσεις και βελτιώσεις σε σχέση με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για το ΕΣΠΑ 2014-2020 (ν. 4314/2014) όπως:

• Θέσπιση Συμβούλιου Παρακολούθησης και Συντονισμού ΕΣΠA με αποστολή το συντονισμό των Ταμείων και των συνεργειών και της συμπληρωματικότητάς τους. Αποτελείται από τους προέδρους των επιτροπών παρακολούθησης των Προγραμμάτων, γενικούς ή ειδικούς γραμματείς αρμόδιων υπουργείων, εκπροσώπους της Εθνικής Αρχής Συντονισμού, της Λογιστικής Αρχής, των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων, της ΕΝΠΕ, της ΚΕΔΕ, της ΜΟΔ Α.Ε., και αντιπροσωπευτικών μη κυβερνητικών οργανώσεων.
• Δημιουργία νέας Ειδικής Υπηρεσίας για τη διαχείριση του Προγράμματος «Τεχνική Βοήθεια και Υποστήριξη Δικαιούχων». Δέσμευση ποσού για τη χρηματοδότηση δράσεων υποστήριξης (capacity building).
• Αναδιάρθρωση Εθνικής Αρχής Συντονισμού: Συγχώνευση υπηρεσιών, δημιουργία νέων υπηρεσιών με στόχο την ενδυνάμωση του συντονισμού (ενισχυμένη υποστήριξη των Περιφερειών, των Ολοκληρωμένων Χωρικών Επενδύσεων, ενισχυμένη υποστήριξη των δικαιούχων).
• Διατήρηση των επιτελικών δομών στα υπουργεία που υλοποιούν συγχρηματοδοτούμενα έργα, με περιορισμό σε μία δομή ανά υπουργείο.
• Απλοποίηση της διαδικασίας εξειδίκευσης των προγραμμάτων, για την οποία δεν απαιτείται έγκριση από την Επιτροπή Παρακολούθησης του Προγράμματος, έμφαση στον προγραμματισμό των προσκλήσεων και στην έγκαιρη δημοσίευση αυτού.
• Πλήρως ψηφιοποιημένες διαδικασίες. Διαλειτουργικά πληροφοριακά συστήματα: Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα «ΟΠΣ», Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Δημοσίων Επενδύσεων «ΟΠΣ-ΠΔΕ» ή «e-pde», Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Διαχείρισης Κρατικών Ενισχύσεων «ΟΠΣΚΕ», Πληροφοριακό Σύστημα Σώρευσης Κρατικών Ενισχύσεων Ήσσονος Σημασίας «ΠΣΣΚΕΗΣ».
• Χρηματοδοτικά μέσα: Δεν απαιτείται ΥΑ/ΚΥΑ για τη σύστασή τους
• Πληρωμές στους δικαιούχους: Δεν υπόκεινται σε αφαίρεση ή παρακράτηση λόγω οφειλών προς το δημόσιο και προς ασφαλιστικούς οργανισμούς ή κατάσχεση στα χέρια του δημοσίου ή τρίτων και καταβάλλονται με προσκόμιση αποδεικτικών φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας. Για πράξεις < 10 χιλ. ευρώ οι πληρωμές στους δικαιούχους καταβάλλονται χωρίς προσκόμιση των ως άνω αποδεικτικών.
• Χρηματοδοτήσεις και πληρωμές από το ΠΔΕ: Οι Ειδικές Υπηρεσίες δύναται να ορίζονται, με απόφαση του Διατάκτη, διαχειριστές έργου/ υπόλογοι για τις πληρωμές του ΠΔΕ:

α) Για πληρωμή ποσού προς δικαιούχο πληρωμής για παροχή αγαθών/υπηρεσιών ενεργειών τεχνικής βοήθειας και για πληρωμή δικαιούχων κρατικών ενισχύσεων (‘Αμεση Πληρωμή)

β) Για μεταφορά ποσού έργου του ΠΔΕ προς δικαιούχο για την εκτέλεση/υλοποίηση συγκεκριμένου έργου (Έμμεση Πληρωμή).

• Νέα κανονιστική απαίτηση: Η Διαχειριστική Αρχή θα πρέπει κατά την επιλογή πράξεων να επαληθεύει ότι ο δικαιούχος διαθέτει τους απαραίτητους χρηματοδοτικούς πόρους και μηχανισμούς για να καλύψει τα έξοδα λειτουργίας και συντήρησης για πράξεις που περιλαμβάνουν επενδύσεις σε υποδομές ή παραγωγικές επενδύσεις, ώστε να διασφαλίσει την οικονομική τους βιωσιμότητα.
• Μείωση διοικητικών επαληθεύσεων: όχι επί του συνόλου των δαπανών, αλλά ανάλογες με τους εκ των προτέρων εντοπισθέντες κινδύνους.
• Δυνατότητα διενέργειας επιτόπιων επαληθεύσεων από εξωτερικούς φορείς.